કન્સ્ટ્રક્શન પ્રોજેક્ટનું પ્રોક્યોરમેન્ટ મેનેજમેન્ટ કેવી રીતે સફળ બનાવવું

Estimated reading time: 5 minutes

YUGEN REALTY, SURAT

 બાંધકામ પ્રોજેક્ટમાં પ્રોક્યોરમેન્ટની પ્રક્રિયા માત્ર સારી કિંમતે કામને અમલમાં મૂકવાની નથી, પરંતુ એ એક જટિલ પ્રક્રિયા છે જેમાં સાવચેતી પૂર્વક વિચાર અને આયોજનની આવશ્યકતા રહે છે. બાંધકામ પ્રોજેક્ટના સંદર્ભમાં પ્રોક્યોરમેન્ટએ પ્રોજેક્ટના અમલીકરણ માટે જરૂરી પ્રોડક્ટ્સ અથવા સર્વિસીસ મેળવવા અથવા પ્રાપ્ત કરવા માટે જરૂરી તમામ પ્રક્રિયાઓનો સમાવેશ થાય છે. સામાન્યરીતે પ્રોક્યોરમેન્ટ પ્રક્રિયામાં પ્રોજેક્ટના સ્કોપ ઓફ વર્ક, ટાઈમલાઈન, મટિરિઅલ મેળવવાની યોજના બનાવવી, બિડિંગ પ્રક્રિયા હાથ ધરવી, કોન્ટ્રાક્ટ આપવા, કામનો અમલ કરાવવો અને અંતે કોન્ટ્રાક્ટ પૂરો કરવો વિગેરેનો સમાવેશ થાય છે.

પ્રોજેક્ટની જરૂરિયાતોને સ્પષ્ટ રીતે સમજવામાં આવે અને તેનો સ્કોપ ઓફ વર્ક નક્કી કરવામાં આવે તેની ખાતરી કરીને તેને સમજી શકાય તેવી ભાષામાં લખાણમાં લેવો અત્યંત આવશ્યક છે. જેનાથી પ્રોજેક્ટ સંબંધિત અસ્પષ્ટતાઓ અને તેને કારણે ઉદ્ભવતા જોખમોને ઘટાડી શકાય છે. પ્રોજેક્ટ માટે યોગ્ય પ્રોક્યોરમેન્ટ યોજનાને ડેવલપ કરવામાં ટેક્નિકલી અને નાણાકીય માપદંડોના આધારે સંભવિત બિડર્સના મૂલ્યાંકનનો સમાવેશ થાય છે. બિડિંગ પ્રક્રિયાએ મશીનરી, માનવશક્તિ, સામગ્રી, મેનેજમેન્ટ, લેન્ડમાર્કસ, અને શોર્ટલિસ્ટ સક્ષમ બિડર્સને નાણાકીય લીકવીડિટી સંબંધિત આવશ્યકતાઓનું ચોક્કસ મૂલ્યાંકન કરવું જરૂરી બની જાય છે.

બિડિંગ પ્રક્રિયા પછી, પ્રોજેક્ટ સૌથી યોગ્ય બિડરને આપવામાં  આવે છે  અને એ નોંધવું મહત્ત્વપૂર્ણ છે કે સૌથી નીચી બિડર (L1) હંમેશાં કોન્ટ્રાક્ટ પ્રાપ્ત કરે એવુ શક્ય બનતું નથી. બંને પક્ષો કરારના નિયમો અને શરતોનું પાલન કરે છે તેની ખાતરી કરવા, શરતોનું ઉલ્લંઘન અથવા નિષ્ફળતાને અટકાવવા માટે કાર્યનું નિરીક્ષણ કરવું મહત્ત્વપૂર્ણ છે. તે પ્રોજેક્ટ બજેટ, શેડ્યૂલ અથવા ગુણવત્તા પરિમાણો સંબંધિત તકરારને ઉકેલવામાં પણ મદદ કરે છે.

અવ્યવસ્થા અથવા હલકી ગુણવત્તાવાળા કામના કિસ્સામાં, સખત પગલાંને પ્રોજેક્ટના શ્રેષ્ઠ હિતમાં વહેલી સમાપ્તિ અથવા કામને ફરીથી પુરસ્કાર આપવા જેવા સુધારાત્મક પગલાંની જરૂર પડી શકે છે. કાર્ય પૂર્ણ થયા પછી, આંતરિક ઓડિટ મંજૂર યોજના અને કરારની શરતો સાથે સરખામણીની ખાતરી કરે છે. સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થવા પર, સંબંધિત એજન્સીને પૂર્ણતા પ્રમાણપત્ર આપવામાં આવે છે.

બાંધકામ પ્રાપ્તિ કરારના પ્રકારો અને વ્યૂહરચના

ફિક્સ્ડ પ્રાઈસ કોન્ટ્રાક્ટ: આ પ્રકારના કોન્ટ્રાક્ટને પ્રાધાન્ય આપવામાં આવે છે જ્યારે પ્રોજેક્ટનો અવકાશ સારી રીતે વ્યાખ્યાયિત હોય અને ભવિષ્યમાં તેમાં ફેરફાર થવાની શક્યતા ન હોય. પક્ષકારો કાર્યના નક્કી કરાયેલ સ્કોપ ઓફ વર્ક માટે નિશ્ચિત કિંમત પર સંમત થાય છે  અને પૂર્ણ થવાનું જોખમ અને જવાબદારી બિડરની છે.

કોસ્ટ રીઈમ્બર્સેબલ કોન્ટ્રાક્ટ (કોસ્ટ પ્લસ): જ્યારે પ્રોજેક્ટનો સ્કોપ સારી રીતે વ્યાખ્યાયિત ન હોય અને પ્રોજેક્ટ દરમિયાન બદલાવની અપેક્ષા હોય ત્યારે આ કોન્ટ્રાક્ટ ફાયદાકારક છે. કોન્ટ્રાક્ટરના નફાના માર્જિન (સંમત કરારની શરતો મુજબ) રજૂ કરતી વધારાની ફી સાથે પ્રોજેક્ટના અમલીકરણમાં થયેલો વાસ્તવિક ખર્ચ મુખ્ય કોન્ટ્રાક્ટરને વળતર આપવામાં આવે છે.

ગેરંટીડ મેક્સિમમ પ્રાઈસ (GMP): જ્યારે પ્રોજેક્ટ સાથે સંકળાયેલી અનિશ્ચિતતાઓ અને જોખમો હોય ત્યારે GMP કોન્ટ્રાક્ટ ઉપયોગી છે. પક્ષો નિર્ધારિત અવકાશ માટે બાંયધરીકૃત ખર્ચ પર સંમત થાય છે. જો બાંધકામ ખર્ચ નિશ્ચિત કિંમત કરતાં વધી જાય, તો પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ કરવા માટે જરૂરી વધારાના ખર્ચને આવરી લેવાની જવાબદારી કોન્ટ્રાક્ટરની બને છે. જ્યારે આ પ્રકારનો કોન્ટ્રેક્ટ ક્લાયન્ટને જોખમ ઘટાડીને સુરક્ષા પૂરી પાડે છે  ત્યારે એવી શક્યતા છે કે કોન્ટ્રાક્ટર ડિફોલ્ટ થઈ શકે છે  જેના કારણે પ્રોજેક્ટમાં વિલંબ થાય છે.

ડિઝાઇન એન્ડ બિલ્ડ (D&B): આ પ્રકારના કોન્ટ્રાક્ટમાં, મુખ્ય કોન્ટ્રાક્ટર પૂર્વ-નિર્માણ ડિઝાઇન અને બાંધકામ અમલીકરણ બંનેની જવાબદારી લે છે. મુખ્ય કોન્ટ્રાક્ટર ક્લાયન્ટ સાથે પ્રોજેક્ટ જરૂરિયાતોને સમજવા, ખર્ચ અંદાજ તૈયાર કરવા અને પ્રોજેક્ટ સમયરેખા નક્કી કરવા માટે સહયોગ કરે છે. D&B કોન્ટ્રાક્ટ્સ કિંમત અને બાંધકામ સમયરેખાના સંદર્ભમાં પરંપરાગત પદ્ધતિઓ કરતાં ઘણી વખત વધુ કાર્યક્ષમ હોય છે કારણ કે પ્રોજેક્ટ અંગેના તમામ પાસાઓ એક માલિકી હેઠળ આવે છે. જોકે, મુખ્ય કોન્ટ્રાક્ટરની માલિકી હોવાથી, નાણાકીય લાભ માટે ડિઝાઇન, બિલ્ડિંગનો દેખાવ અને બિલ્ડિંગની  ગુણવત્તા સાથે સમાધાન કરવામાં આવ્યું હોય તેવા કિસ્સાઓ હોઈ શકે છે. તેથી, કોઈ પણ સ્થિતિમાં ક્લાયંટ તરફથી મજબૂત દેખરેખ જરૂરી છે.

મેનેજમેન્ટ કોન્ટ્રાક્ટિંગ: જ્યારે કોઈ મોટો અથવા જટિલ પ્રોજેક્ટ હોય ત્યારે મેનેજમેન્ટ કોન્ટ્રાક્ટને પ્રાધાન્ય આપવામાં આવે છે, અને ક્લાયન્ટ પાસે એકંદર પ્રોજેક્ટના ઝડપી-ટ્રેક બાંધકામની દેખરેખ માટે સંસાધનોનો અભાવ હોય છે. મેનેજમેન્ટ કોન્ટ્રાક્ટર આગળ વિવિધ પ્રોજેક્ટ તબક્કાઓ ચલાવવા માટે તેમની માલિકી હેઠળ વિવિધ પેટા કોન્ટ્રાક્ટરોની નિમણૂક કરે છે. મેનેજમેન્ટ કોન્ટ્રાક્ટર ક્લાયન્ટ દ્વારા ડિઝાઇન નક્કી કરવા માટે અલગથી નિયુક્ત ડિઝાઇન કન્સલ્ટન્ટ્સ સાથે સહયોગ કરે છે અને ક્લાયન્ટ અને પેટા કોન્ટ્રાક્ટરો વચ્ચે સિંગલ પોઈન્ટ ઓફ કોન્ટેક્ટ (SPOC) તરીકે કામ કરે છે. બાંધકામની સંપૂર્ણ માલિકી મેનેજમેન્ટ કોન્ટ્રાક્ટર પાસે હોવાથી, બાંધકામ શરૂ થયા પછી ડિઝાઇનમાં ફેરફાર અથવા સુધારા માટે બહુ ઓછો અવકાશ રહે છે.

 પ્રાઇવેટ ફાઇનાન્સિંગ ઇનિશિયેટિવ (બીઓટી): આ પ્રકારનો કોન્ટ્રાક્ટ, જેને બિલ્ડ ઓપરેટ એન્ડ ટ્રાન્સફર (બીઓટી) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે એવા ગ્રાહકો દ્વારા પસંદ કરવામાં આવે છે જેઓ પ્રોજેક્ટને એક્ઝિક્યુટ કરવા માગે છે પરંતુ અમલીકરણ માટે જરૂરી વર્કિંગ કેપિટલનો અભાવ છે. ક્લાયન્ટ ફાઇનાન્સ, ડિઝાઇન, બાંધકામ અને માણસ માટે ટેક્નિકલી અને નાણાકીય ક્ષમતા અને કુશળતા ધરાવતી એજન્સીને એક જ કરાર આપે છે.

પ્રોજેક્ટનો સમય: કોન્ટ્રાક્ટર કરારના આધારે પ્રોજેક્ટની ડિઝાઇન અને બાંધકામ માટે સંપૂર્ણ અથવા આંશિક રીતે ભંડોળ આપે છે અને પછી કરાર મુજબ નિયત સમયગાળા માટે તેને ક્લાયન્ટને ભાડે આપે છે. લીઝનો સમયગાળો પૂરો થયા પછી, બિલ્ડિંગની માલિકી ક્લાયન્ટને સોંપવામાં આવે છે.

______________________________________________________

Disclaimer : This information has been collected through secondary research and Yugen Realty Newspaper is not responsible for any errors in the same.

યુગેન રિઅલ્ટી ન્યુઝ પર સ્થાનિક, રાષ્ટ્રીય, આંતરરાષ્ટ્રીય, બિઝનેસ સહિતના તમામ સમાચાર વાંચો. લેટેસ્ટ ન્યૂઝથી અપડેટ રહેવા માટે સોશ્યિલ મીડિયામાં અમારી સાથે જોડાઓ.

FACEBOOK | LINKEDIN  | INSTAGRAM | X (TWITTER) | PINTEREST | TELEGRAM | WHATSAPP | YOUTUBE

વધુ સમાચાર વાંચો :